Yazı Detayı
28 Kasım 2019 - Perşembe 13:38
 
Dilovası’nın Tarihi Değeri Mimar Sinan Köprüsü
Resul Orman
 
 

Kocaeli’nin tarihi değerlerinden biri de Mimar Sinan Köprüsüdür. Köprü birçok isim ile anılmaktadır bunlar bulunduğu yer sebebiyle ile Diliskelesi, dilderesi yaptıran kişi sebebiyle Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü, yapan kişi sebebiyle Mimar Sinan Köprüsü denilmektedir ama şehir tanıtımı gayesiyle genellikle Mimar Sinan Köprüsü denilmektedir.

 


Kocaeli ili sınırları içinde Diliskelesi mevkiinde Marmara denizine ulaşan Dilderesi üzerinde inşa edilmiş olup bundan dolayı Dilderesi Köprüsü diye de anılır. Osmanlı Devleti’nin doğuya uzanan en önemli ana yolu olan İstanbul-Bağdat yolu üzerinde yer almaktadır. Ordunun doğuya yapacağı seferler için ordugâhın Gebze yakınında Sultançayırı denilen yerde kurulduğu bilinmektedir. Bu sebeple köprü kervan ve sefer yolunun üzerindeki önemli mimari tesislerden biri durumundadır. Eskiden şehirler arası yol bu köprüden geçerken günümüzde yaklaşık 50 m kuzeyinden geçmektedir. Bu sebeple bakımsız kalan yapı zamanla harap olmuş ve 1972-1973 yıllarında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından onarımı yapılmıştır. Köprü halen araç trafiğine kapalıdır ve yayalarca kullanılmaktadır.

 


Kanuni Sultan Süleyman zamanında 1553-1554 yıllarında yapılmıştır. Yapının mimarı hakkında herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Mimar Sinan’ın hayatı ve eserleri konu alan belgeler ve yayınlarda köprünün Mimar Sinan tarafından yapıldığı yazılır. Mimar Sinan ile ilgili tarihi yazmalarda sadece Tuhfetü’l Mimarın adlı eserde “Gebze (Geğbüze) yolunda Sultan Süleyman Köprüsü” adına rastlanmaktadır.



Köprünün inşa tarihi bilinmemektedir; kitâbesi yoktur, fakat mimari özellikleri göz önüne alınarak XVI. yüzyıl içine tarihlenir ve Mimar Sinan’ın eseri olarak değerlendirilir. Gerçekten Kanûnî Köprüsü, Mimar Sinan’ın yapıları olduğu bilinen Trakya’daki Alpullu Köprüsü ve Harâmidere (Kapı Ağası) Köprüsü’ne oldukça benzemektedir. Mimar Sinan’ın eserlerini ele alan kaynaklar içinde bu köprünün adına sadece Tuhfetü’l-mi‘mârîn’de rastlanmaktadır. Aptullah Kuran, kaynak vermeden köprünün Kanûnî’nin Irakeyn Seferi’nden önce yapıldığının söylendiğini belirtirse de 940-942 (1533-1536) yılları arasına rastlayan sefer hakkında Matrakçı Nasuh’un yazdığı Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irâkeyn adlı eserin yegâne nüshasında resmedilen (İÜ Ktp., TY, nr. 5964, vr. 13a) ve Hereke Kalesi ile yakın çevresini tasvir eden minyatürde böyle bir köprü yer almamaktadır.

 

 Eserin minyatürlerinde görülen en önemli özellik güzergâh üzerindeki yerlerin asıllarına uygun bir şekilde resmedilmiş olmasıdır, dolayısıyla köprü gibi askerî bir tesisin burada yer almaması mümkün değildir. Buna göre köprü 1533 yılından sonra yapılmış olmalıdır. Kanûnî Köprüsü’nün, dönemin imar faaliyetlerinin en yoğun olduğu XVI. yüzyılın ikinci yarısının hemen başlarında inşa edilmiş olması mümkündür.



Köprünün üç adet kemeri vardır. Bunlardan ortada yer alan sivri kemer daha geniş bir açıklık halinde 9,70 m genişliğe sahipken bunun iki yanında bulunan yuvarlak kemerli açıklıklar 6,50 m genişliğindedir. Kemerlerin arasında sel yaranların üst kısmına rastlayan yerlerde suyun yükselmesine karşı yapılmış sivri kemerli ince uzun tahliye gözleri mevcuttur. Uzunluğu 45,24, genişliği 6,05 m olan köprünün eğimi 12-6 arasında değişmektedir.



Kanûnî Köprüsü’nün inşasında kullanılan taş düzgün kesilmiş kalkerdir. Kemerlerde, tahliye gözleri ve duvarlarda küçük boyutlu taşlar kullanılmış, direnç gerektiren ayaklar ve sel yaranlarda ise daha büyük boyutlu taşlar yer almıştır. Sel yaranlar üçgen prizma şeklinde ve uçları sivriltilmiş olup arka yönleri dikdörtgen prizma biçiminde ve uçları küttür. Ana kemerin iki yanındaki hafifletme gözlerinden bir üçüncüsü de köprüye Diliskelesi tarafından bakıldığında (güney) sağ uçta bulunmaktadır. Ana kemerin kilit taşı çok belirgin bir şekilde dışa taşkındır. Köprünün korkulukları mevcut kısma zarif bir kornişle bağlanarak yenilenmiş, çok fazla tahrip görmüş olan esas döşemenin üzeri betonla kaplanmıştır. Sağlam kalan orijinal bir baba taşı Gebze istikametindeki uca monte edilmiş, diğerleri buna benzetilerek yapılmıştır.

 


Kaynakça: Öğr. Gör. Ahmet Yavuz Yılmaz- Dil İskelesi Köprüsü- Gebze Tarihine Bakış
Prof. Dr. Numan Akdoğan- Dilovası İlçesindeki Tarihi Eserlerimiz
Enis Karakaya- Kanûnî Köprüsü- TDV Ansiklopedisi

 
Etiketler: Dilovası’nın, Tarihi, Değeri, Mimar, Sinan, Köprüsü,
Yorumlar
sanalbasin.com üyesidir
Bir Hadis
Allah Rasûlü; “Din nasihattır, samimiyettir” buyurdu. “Kime Yâ Rasûlallah?” diye sorduk. O da; “Allah’a, Kitabına, Peygamberine, Müslümanların yöneticilerine ve bütün müslümanlara” diye cevap verdi.


Müslim, İmân, 95
Arşiv
Modül 1

 

 
KOCAELİ SON DAKİKA HABERLERİ
Herkese Açık grup · 13.231 üye
Gruba Katıl
www.gebzeninsesi.com Haber ihbar Whatsapp  0532 233 28 80
 
Haber Yazılımı